Om deze website goed te laten functioneren, gebruiken wij cookies. Lees hier meer over ons cookiebeleid. Als je onze site gebruikt, gaan wij ervan uit dat je hiermee akkoord gaat.

Klik hier om deze melding te verbergen

hoe het brein van pubers werkt

Waarom zijn pubers lastig, in de ogen van ouders en leraren? De hersenontwikkeling heeft hier alles mee te maken.

Pubers ervaren verliefdheid intenser dan volwassenen. Ze kunnen niet plannen, ze nemen niets van ouders aan en kunnen in een handomdraai van stemming wisselen. Tegelijkertijd hebben ze geen enkele moeite met de meest ingewikkelde internettechnologie. En denken ze dat ze de wereld écht kunnen veranderen. Pubers worden soms als lastig of lui beschouwd. De laatste hersenonderzoeken laten echter zien dat de vork soms anders in de steel steekt.

Pubers en plannen

Is het nu écht zo moeilijk om je aan je planning te houden? Dat is een vraag die veel ouders aan hun kind stellen. En het antwoord is: ja, plannen is inderdaad moeilijk voor een puber. Dit heeft voornamelijk te maken met de fase van hersenontwikkeling waar een puber in zit. Verschillende hersengebieden ontwikkelen zich op verschillende manieren en tijdstippen. De hersenen zijn in een bepaalde periode het beste toegerust om een bepaalde vaardigheid te leren. Dit wordt ook wel de "gevoelige periode" genoemd. Volgens Eveline Crone, ontwikkelingspsycholoog en schrijver van het boek Het puberende brein, heeft het niet zoveel zin om vaardigheden aan te leren als de hersenen daar nog niet klaar voor zijn.

Anticiperen is lastig voor pubers

In de vroege (10-15) en late (16-22) puberteit vinden de grootste veranderingen in de hersenen plaats. Dat gebeurt vooral in de voorste hersendelen, de zogeheten prefrontale cortex. In dit gebied bevinden zich de plannings- en controlefuncties. Deze functies stellen mensen in staat om te plannen, te anticiperen en de gevolgen voor de lange termijn te overzien. Pas in de late puberteit worden deze plannings- en controlefuncties rijp. Er vindt dus een verfijning van de organisatie in het brein plaats. Deze rijping kan nog doorgaan tot iemands 22ste jaar. Het is daarom begrijpelijk dat een 14-jarige moeite heeft met langetermijnplanning, waar ze bijvoorbeeld in het studiehuis mee werken. De hersens zijn hier nog niet op toegerust.

Pubers en verliefdheid

Smalend over kalverliefde praten, dat kan bij een puber de nodige woede opwekken. En misschien wel terecht. Pubers ervaren verliefdheid namelijk veel intenser dan volwassenen. Ook dit heeft te maken met de hersenontwikkeling. Bij verliefdheid worden bij mensen bepaalde emotionele beloningsgebieden in de hersenen actief. Deze beloningsgebieden zijn in de puberteit extreem gevoelig, als gevolg van de invloed van hormonen. De hersengebieden die hevige gevoelens van verliefdheid enigszins kunnen indammen, zijn bij pubers nog niet volledig ontwikkeld . Er zit bij deze leeftijdsgroep dus nog geen enkele rem op hun gevoelens van verliefdheid. Tegelijkertijd beschikken ze nog niet over het vermogen om hun verliefdheid te relativeren.

Pubers en ‘luiheid'

Pubers krijgen vaak te horen dat ze lui zijn. Ze kunnen een gat in de dag slapen en 's avonds willen ze niet naar bed. Ze gaan liever nog even chatten of tv-kijken. Naarmate de puberteit vordert, zorgen de hersenen er voor dat het waak- en slaapritme anders gaat werken. De stof melatonine wordt steeds later afgescheiden. Melatonine is een hormoon dat ervoor zorgt dat we slaperig worden. Daarom is een puber pas laat op de avond moe. Tegelijkertijd heeft een puber meer dan 8 uur slaap nodig, om alle prikkels van de vorige dag te kunnen verwerken. Daarom hebben pubers zoveel moeite om 's ochtends op te staan.

Later naar school

De hersens staan bij pubers vroeg in de morgen dus nog in de nachtstand. Ze hebben immers nog niet genoeg slaap gekregen. Dit heeft grote gevolgen voor school. Het slaaptekort belemmert de creativiteit en bemoeilijkt het onthouden van nieuwe informatie. In de Verenigde Staten is op scholen al geëxperimenteerd met latere begintijden. De eerste onderzoeksresultaten wijzen op hogere cijfers en minder gedragsproblemen.

Tip

Juist in de puberteit is het cruciaal dat ouders hun kinderen wijzen op de langetermijngevolgen van hun gedrag, omdat ze die zelf niet kunnen overzien. Sommige dingen kun je daarom het beste gewoonweg verbieden, zoals drinken onder de 16 jaar.

Door: Rachel van de Pol - dokterdokter.nl (Bronnen: Universiteit Leiden, Didaktief, J/M Pubers)

Bron: www.Elsevier.nl

Meer weten?

Crone, E. (2008)Het puberende brein; over de ontwikkeling van de hersenen in de unieke periode van adolescentie. Uitgave: Bert Bakker

Nelis, H. en Y. van Sark (2009) Puberbrein binnenstebuiten. Uitgave: Kosmos, Utrecht/Antwerpen