Om deze website goed te laten functioneren, gebruiken wij cookies. Lees hier meer over ons cookiebeleid. Als je onze site gebruikt, gaan wij ervan uit dat je hiermee akkoord gaat.

Klik hier om deze melding te verbergen

het ABC van levensfasebewust personeelsbeleid

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y ZTalent van alle leeftijden


Alle medewerkers
Alle medewerkers kunnen op elke leeftijd een waardevolle bijdrage leveren aan de bedrijfsresultaten. Dat is het uitgangspunt van levensfasebewust personeelsbeleid. Het gaat erom dat je in je personeelsbeleid rekening houdt met de levensfase van medewerkers en hun individuele achtergronden, belastbaarheid, wensen en behoeften.

Bewustwording
Om levensfasebewust personeelsbeleid op de agenda te krijgen is bewustwording noodzakelijk. Iedereen moet zich realiseren dat medewerkers langer moeten doorwerken door de verwachte krapte op de arbeidsmarkt en de verminderde instroom van jongeren. Hierin kun je alleen slagen als je competent blijft. Daarnaast gaat het ook om bewustwording van onze beelden van jongeren en ouderen. Hoe denk jijzelf over oudere medewerkers? Over jongere medewerkers? En hoe oud ben jij eigenlijk? Hoe denken collega's hierover? Wat voor beeld hebben jouw oudere medewerkers van zichzelf?

Combinatie werk- en zorgtaken
Veel medewerkers combineren werk- en zorgtaken. Naast hun werk zorgen ze voor kinderen of ze bieden (mantel)zorg aan hun ouders. Een goede balans tussen werk en privé is voor veel medewerkers dan ook erg belangrijk. Bied jij deze mogelijkheden? Voordelen hiervan zijn:

  • Medewerkers die in balans zijn worden minder snel ziek. 
  • Medewerkers zitten beter in hun vel (en presteren dus beter!).
  • Je bindt medewerkers hiermee aan je organisatie en vergroot daarmee je aantrekkingskracht op de arbeidsmarkt

<naar boven>

Doorwerken
‘Langer doorwerken' haalt steeds vaker het nieuws. Om de AOW betaalbaar te houden en het te verwachten tekort aan medewerkers te beperken, moeten mensen langer blijven werken. Dit betekent dat in het bedrijf de gemiddelde leeftijd blijft toenemen. Wat zijn voorwaarden voor succesvol langer doorwerken?

  • Toon waardering en erkenning voor oudere medewerkers en hun behoeften.
  • Houdt ouderen betrokken door passende en voldoende uitdagingen te bieden.
  • Maak werken in deeltijd mogelijk. 
  • Houd rekening met de belastbaarheid van oudere medewerkers. 
  • Creeer nieuwe rollen of taken voor oudere medewerkers.
  • Bied ook ontwikkeling- en scholingsmogelijkheden aan uw oudere medewerkers.
  • Ga tijdig in gesprek over een actieve en productieve invulling van de laatste fase van hun arbeidsloopbaan.

Ervaringen van andere bedrijven
Natuurlijk hoef je het wiel niet zelf uit te vinden. Veel bedrijven zijn al aan de slag met levensfasenbewust personeelsbeleid. Laat je inspireren.

Fit aan het werk blijven
Werk- en leefstijl zijn vaak van nog meer betekenis dan leeftijd om fit aan werk te blijven. Een optimale afstemming van de belastbaarheid van een werknemer en de belasting van het werk is hierbij de crux. En wist je dat steeds meer bedrijven hun medewerkers zelfs actief helpen om hun gezondheid te verbeteren? Op het spreken over gezondheid rust, vaak nog een taboe. Probeer dit taboe weg te nemen door gezondheid eens op de agenda van het functioneringsgesprek te zetten. En laat je informeren over bijvoorbeeld de Workability Index, arbo-hulpmiddelen, ploegendiensten en voedings- en bewegingspatronen. Klik hier voor meer informatie over gezond werken in de grafimediabranche.

Gesprek
Dagelijks informeel contact met een medewerker is prima. Bij het koffiezetapparaat, tijdens de lunchpauze of gewoon een praatje op de werkvloer. Je weet hierdoor wat er speelt en je medewerkers voelen zich gehoord. Daarnaast is het goed om regelmatig gesprekken met medewerkers te voeren die verder gaan dan het werk of de problemen van dat moment. Gesprekken waarin vragen aan de orde komen als ‘wat zijn je verwachtingen en ambities?', ‘welke talenten zou je verder willen ontwikkelen?' of ‘wat vind ik als leidinggevende van jouw functioneren en wat verwacht ik de komende jaren van jou?' Een praktisch hulpmiddel hierbij is de ontwikkel- en beoordelingscyclus .

<naar boven>

Hoge functieduur
De praktijk leert dat medewerkers die langdurig hetzelfde werk doen, het risico lopen op ervaringsconcentratie. Ze worden hierdoor minder breed inzetbaar en zijn minder flexibel dan mensen die regelmatig van functie en werkomgeving veranderen. Voorkom dat mensen ’vastroesten’: Tips en trucs employability.

Inzetbaarheid
De baan voor het leven bestaat niet meer. Om ook in de toekomst goed inzetbaar te zijn is het noodzakelijk dat medewerkers ontwikkelingen in hun vakgebied volgen en meegroeien met ontwikkelingen in hetbedrijf. Dat ze gevarieerd werk doen en in hun loopbaan regelmatig van werkzaamheden wisselen. Dit vraagt om een gezamenlijke inspanning: van jou en van je medewerkers. Lees meer over employability.

Jonge vossen, slimme honden
Bundel de krachten van je medewerkers! In gemengde teams kunnen de leden van elkaar leren en profiteren van elkaars sterkte punten. De kracht van jongere medewerkers is dat zij gericht zijn op een snelle beheersing van de nieuwe workflow. De ouderen daarentegen houden zich veel meer bezig met inzicht in hoe en waarom de nieuwe aanpak kan bijdragen aan de verbetering van het werk.

<naar boven>

Kennisoverdracht
Laat ouderen op tijd hun kennis overdragen. Om vast te stellen waar kennisoverdracht het meest nodig is, breng je de bedrijfssituatie in kaart. Hoe is de leeftijdsopbouw? Wat zijn kernfuncties? Wat zijn de data van uittreden? De kennisoverdracht kun je als volgt regelen:

  • Maak een competentieschema waarbij je aan de ene kant de kennis en ervaring zet die nodig is en aan de andere kant de namen van de medewerkers die erover beschikken.
  • Bepaal welke kennisoverdracht het belangrijkste is.
  • Stel vast naar wie de competenties overgedragen worden en welke ervaren medewerker daarvoor wordt ingeschakeld.
  • Zorg voor acceptatie en motivatie voor kennisoverdracht tussen medewerkers.
  • Maak afspraken over de wijze van kennisoverdracht en geef hier tijd en ruimte voor. 

Levensfasen
De levensfase waarin een medewerker zich bevindt, bepaalt in hoge mate hoe iemand in zijn werk staat. De behoeften, drijfveren en mogelijkheden verschillen immers per levensfase. Een jonge net afgestudeerde HBO-er heeft andere wensen dan een medewerker met drie kleine kinderen. Meer informatie over levensfasen.Levensfasebewust personeelsbeleid is maatwerk

Maatwerk
Bij levensfasebewust personeelsbeleid draait het om maatwerk. Ieder mens is uniek en heeft andere wensen en behoeften. Bespreek samen met je medewerkers wat hun mogelijkheden en wensen zijn.

<naar boven>

Niemand is te oud om te leren!
Toch blijkt in de praktijk dat ouderen minder opleidingen volgen dan jongeren en hierdoor een kennisachterstand krijgen. Hoe is dat in jouw bedrijf?
Er zijn verschillen tussen de manier waarop jongeren en ouderen leren. Wil je hier meer over weten? Lees dan binnenkort meer over effectief opleiden (naar verwachting najaar 2011 gereed).

Ontwikkeling
Als medewerkers regelmatig ander werk doen en zich blijven ontwikkelen, zijn ze ook op latere leeftijd beter inzetbaar. Je kunt dit bijvoorbeeld bereiken door taken onderling te rouleren. Zorg ervoor dat medewerkers meerdere machines kunnen bedienen. Voer werken in teams in, waarin medewerkers diverse taken voor hun rekening nemen in plaats van één bewerking. Spreek regelmatig met je medewerkers de toekomstplannen voor je bedrijf. Geef medewerkers ruimte om initiatieven uit te werken. Kortom, stimuleer ontwikkeling en maak met je medewerkers een POP.

Plan
Hoe ga jij aan de slag met levensfasebewust personeelsbeleid? Hieronder vind je een stappenplan.:

  1. Verzamel gegevens
    Breng eerst de urgentie in kaart. Je kunt dit bijvoorbeeld doen door de vragen uit de quickscan levensfasebewust personeelsbeleid te beantwoorden.
  2. Zorg voor draagvlak
    Bespreek de resultaten van de quickscan met het management. Laat zien wat de te verwachte problemen zijn als je niets doet en de zaak op z'n beloop laat. Benoem de voordelen als je wel actie neemt. Ga ook in gesprek met medewerkers en met de ondernemingsraad of PVT.
  3. Stel verbeterpunten vast
    Bepaal welke problemen als eerste moeten worden aangepakt. Wat wilje bereiken? Wat zijn mogelijke oplossingen?
  4. Laat je inspireren door anderen
    Veel bedrijven hebben al ervaring met levensfasebewust personeelsbeleid. Klik hier voor enkele voorbeelden uit de praktijk.
  5. Maak een actieplan
    Beschrijf wat je wil bereiken, hoe je dat gaat aanpakken, wanneer en wat het resultaat moet zijn.
  6. Uitvoering
    Blijf tijdens de uitvoering communiceren. Waar zijn we mee bezig, wat zijn de resultaten, wat wordt er verwacht van wie? Belangrijk is om constant terugkoppeling te vragen: Wat vinden medewerkers van het plan?
  7. Evaluatie.
    In welke mate zijn de gewenste resultaten bereikt? Wat is er nog niet bereikt? Wat moeten worden bijgesteld? Informeer alle betrokken partijen over de uitkomsten en hoe de organisatie er verder mee omgaat. Houd het onderwerp op de agenda.

<naar boven>

Quickscan
Met de quickscan levensfasebewust personeelsbeleid krijg je een globaal beeld van de situatie in het bedrijf. Hoe staat jouw bedrijf ervoor? Wat zijn blinde vlekken? Zijn je plannen voor het bedrijf in balans met de beschikbaarheid en inzetbaarheid van je medewerkers?

Roosteren
Ploegendiensten kunnen een flinke wissel trekken op de gezondheid van (vooral) oudere werknemers. Met name nachtdiensten worden in de loop der jaren als steeds zwaarder ervaren. Laat je informeren over gezond roosteren waarbij je rekening houdt met de biologische klok van je medewerker. Verbetersuggesties zijn altijd maatwerk waarbij zowel werkgevers als werknemersbelangen meespelen.

Succesfactoren
Belangrijke succesfactoren van levensfasebewust beleid zijn:

  • Enthousiaste kartrekker(s) met zakelijke motieven
  • Samenhang met andere beleidsterreinen
  • Klein beginnen, groot eindigen 
  • Koppeling met organisatie doelstellingen
  • Opdrachtgeverschap en commitment van directie én lijnmanagement
  • Betrokkenheid van medewerkers door hen te vragen wat in hun levensfase belangrijk is en hen mee te laten denken in oplossingsrichtingen
  • Kijk niet naar leeftijd, maar naar soort werk (doet de medewerker bijvoorbeeld fysiek zwaar of eenzijdig werk?), functieduur en werk- en leefstijl van de medewerker.

Ook nieuwsgierig naar de faalfactoren?

  • Het ‘HRM-feestje': De HRM-adviseur is de enige die de noodzaak ziet
  • Overschatting van het effect van leeftijdsbeleid
  • Draagvlak van hoog tot laag
  • Wachten tot het van de buitenwacht moet: dit leidt eerder tot afstel dan tot uitstel

<naar boven>

Themabijeenkomsten
Eén van de manieren om levensfasenbeleid onder de aandacht te krijgt is het organiseren van themabijeenkomsten voor leidinggevenden en medewerkers. Mogelijke thema's zijn:
- Beelden en vooroordelen
- Levensfasen
Hoe kun je gezond, bekwaam en gemotiveerd langer doorwerken?

GOC kan adviseren en helpen bij de opzet en uitvoering van een dergelijke bijeenkomst. GOC biedt ook een 1-daagse training Levensfasebewust omgaan met personeel.

Uw voordeel
Een goed levensfasebewust personeelsbeleid waarin maatwerk, gezonde werkomstandigheden en stimuleren van ontwikkeling en mobiliteit centraal staan, levert je veel op:

  • De kans op ongewenste uitstroom door bijvoorbeeld ziekte neemt af.
  • Je houdt blijvend inzetbare, tevreden en productieve medewerkers die gewend zijn aan veranderingen.
  • Je zet personeel effectief en flexibel in.
  • Je zorgt voor langer behoud van kennis en expertise binnen de organisatie.
  • Je aantrekkingskracht als werkgever neemt toe.

<naar boven>

Vooroordelen; fabels of feiten?
"Laats hadden we een discussie over de sterke en zwakke kanten van onze oudere medewerkers. Een OR-lid overviel me ermee dat ik ook al 51 ben. Toen besefte ik dat mijn beeld van oudere medewerkers niet op realiteit gestoeld was; ik vind van mezelf helemaal niet dat ik vastgeroest, minder gemotiveerd, langzaam en inflexibel ben, integendeel"

Zomaar een paar uitspraken over ouderen herken jij ze?

FABELS

Oudere medewerkers zijn:

  • Minder productief
  • Hebben een hoger ziekteverzuim
  • Kunnen minder goed kennis opnemen
  • Hebben een kennisachterstand en zijn niet bekend met de nieuwste technieken
  • Zijn het niet waard om in te investeren omdat de terugverdientijd te kort is

Hoewel er voor geen van deze uitspraken een concreet bewijs is, leiden ze toch een hardnekkig leven. Zowel bij werkgevers al bij werknemers.

Maar de feiten laten iets anders zien...

FEITEN

  • Afnemende productiviteit hangt sterker samen met het langdurig uitoefenen van dezelfde functie en minder uitdagingen dan met leeftijd.
  • Met het ouder worden neemt de gezondheid af. Feiten zijn: ouderen kunnen zowel geestelijk als lichamelijk het werk aan mits er rekening gehouden wordt met de belastbaarheid.
  • Het leervermogen van ouderen neemt niet af, mits ze geregeld blijven leren. Wanneer een oudere lang geen scholing krijgt wordt het leren verleerd. Met het ouder worden verandert bovendien de manier van leren. 
  • Kennisachterstand treedt niet op vanwege leeftijd maar door het feit dat ouderen minder in de gelegenheid worden gesteld om aan trainingen deel te nemen dan jongeren
  • Investeren in scholing van oudere werknemer loont wel degelijk. Oudere werknemers zijn minder mobiel dan jongere werknemers. En omdat iedereen langer moet doorwerken kunnen ze hun kennis nog langdurig inzetten

Laat dus de fabels links liggen en werk vanuit de feiten. Besluitvorming op basis van verkeerde beeldvorming kan leiden tot ongewenste resultaten.

<naar boven>

Wist je dat
Er veel onderzoeken zijn waaruit blijkt dat werkgevers hun vacatures niet open hebben staan voor een oudere sollicitant of dat het niet hun voorkeur heeft? Er kleven blijkbaar nog te veel vooroordelen aan oudere werknemers. Leeftijd is echter een gebrekkige graadmeter om te bepalen of iemand geschikt is. Om daadwerkelijk 50plussers aan het werk te houden stel je dezelfde vragen als bij twintigers, dertigers of veertigers. Wat zijn de kennis, vaardigheden en kwaliteiten van deze persoon?

Xtra tips
Op www.leeftijdophetwerk.nl vind je resultaten van 6 jaar subsidieregeling leeftijdsbewust beleid, informatie over leeftijd en werk, praktijkvoorbeelden en een toolbox vol instrumenten.
Op www.leeftijd.nl maakt Expertisecentrum LEEFtijd zich sterk voor een samenleving waarin mensen hun talenten kunnen ontplooien, ongeacht leeftijd, levensfase of loopbaanfase.

IJzer smeden als het heet is
Door de ontgroening en vergrijzing is er grotere uitstroom van ouderen en een kleinere instroom van jongeren. Er wordt krapte verwacht op de arbeidsmarkt. Het werk moet dus met minder mensen gedaan worden. Daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen zo lang en zo productief mogelijk aan het werk blijven. Door nu maatregelen te nemen, ben je beter op de toekomst voorbereid.

Zin in meer informatie?
Lees dan verder in de publicatie: Geschikt voor alle leeftijden: Tips voor managers over personeelsbeleid , GOC 2005

<naar boven>